Cách phân biệt inox 201, 304, 430 và 316 để bán phế liệu đúng giá

Nội dung chính
Inox là loại phế liệu mà giá giữa các mác thép chênh lệch rất nhiều, trong khi bề ngoài gần như giống hệt nhau. Lô inox 304 lẫn inox 201 thường bị tính theo giá loại thấp hơn, người bán chịu thiệt mà không hay biết. Dưới đây là những cách nhận biết inox 201, 304, 430 và 316 mà người trong nghề hay dùng, kèm hạn chế của từng cách.
Thành phần hóa học quyết định mác inox và giá trị
Mọi loại inox đều chứa tối thiểu 10,5% crôm (Cr), nguyên tố tạo lớp màng oxit giúp thép không gỉ. Khác biệt giữa các mác nằm ở hàm lượng niken (Ni), mangan (Mn) và molypden (Mo). Thành phần điển hình theo các tiêu chuẩn thông dụng như sau:
- Inox 304: khoảng 18–20% crôm, 8–10,5% niken, mangan không quá 2%; còn gọi là inox 18/8.
- Inox 201: khoảng 16–18% crôm, 3,5–5,5% niken và 5,5–7,5% mangan. Mangan và nitơ được dùng thay một phần niken để hạ giá thành; nhiều loại 201 “biến thể” trên thị trường còn ít niken hơn nữa.
- Inox 430: khoảng 16–18% crôm, gần như không có niken (không quá 0,75%), mangan không quá 1%. Đây là inox ferit, có từ tính như thép thường.
- Inox 316: khoảng 16–18% crôm, 10–14% niken và 2–3% molypden, nhờ đó chống ăn mòn tốt hơn trong môi trường nước biển, hóa chất.
Niken và molypden là kim loại đắt tiền, được thu hồi khi nấu lại phế liệu, nên hàm lượng của chúng gần như quyết định giá: inox 316 và 304 thường có giá cao hơn 201, còn inox 430 được định giá theo nhóm riêng (xem bảng giá phế liệu).
Thử bằng nam châm: nhanh nhưng dễ nhầm
Inox 430 thuộc nhóm ferit nên hút nam châm mạnh, gần giống sắt. Inox 201, 304 và 316 thuộc nhóm austenit, ở trạng thái ủ (chưa gia công) gần như không hút nam châm. Tuy nhiên, phép thử này có những hạn chế quý khách cần biết:
- Sau gia công nguội như uốn, dập, cán, kéo ống, inox 201 và 304 có thể hút nhẹ ở mép cắt, góc uốn, góc chậu dập sâu; đường hàn cũng có thể hơi nhiễm từ.
- Inox 201 thường nhiễm từ rõ hơn 304 khi gia công, nhưng không đủ ổn định để dựa vào đó phân biệt hai loại.
- Nam châm chỉ giúp tách inox 430 (và inox 410, 420 hay dùng làm dao, kéo) ra khỏi nhóm 201, 304, 316.
- Đồ sắt mạ crôm, mạ niken sáng bóng như inox cũng hút mạnh; cạo lớp mạ sẽ thấy lõi sắt.
Thử bằng thuốc thử và axit chuyên dụng
Để phân biệt 201 với 304, cách thực tế hơn là dùng dung dịch thử inox bán sẵn ở cửa hàng vật tư cơ khí. Dung dịch phản ứng khác nhau với inox ít niken và nhiều niken, thể hiện qua màu tại điểm thử. Cách làm như sau:
- Chà hoặc mài nhẹ một vùng nhỏ cho sạch dầu mỡ, sơn và lớp phủ bề mặt.
- Nhỏ 1–2 giọt dung dịch, chờ đúng thời gian ghi trong hướng dẫn.
- Quan sát màu: với nhiều loại thuốc thử thông dụng, inox 201 chuyển sang đỏ gạch hoặc nâu, còn 304 gần như giữ nguyên. Mỗi sản phẩm có quy ước màu riêng, nên luôn đối chiếu hướng dẫn đi kèm.
- Thử song song trên một mẫu 304 đã biết chắc để so sánh, sau đó lau sạch và rửa lại bằng nước.
Thuốc thử thường có tính ăn mòn, cần đeo găng tay, kính bảo hộ và làm ở nơi thoáng khí. Với lô hàng lớn, giá trị cao, cách chắc chắn hơn là phân tích bằng máy quang phổ cầm tay (XRF), cho biết hàm lượng crôm, niken, molypden chỉ sau vài giây.
Quan sát tia lửa khi mài: chỉ nên tham khảo
Thợ cơ khí lâu năm đôi khi quan sát tia lửa khi mài để đoán loại thép. Thép cacbon cho chùm tia sáng, dài, nổ nhiều nhánh; inox cho tia ngắn hơn, ít nổ nhánh, màu tối hơn, ngả vàng cam hoặc đỏ.
Có người nhận xét inox 201 cho tia lửa nhiều và sáng hơn 304 một chút, nhưng khác biệt rất nhỏ, còn phụ thuộc đá mài, lực ép và ánh sáng, nên chỉ xem là gợi ý. Khi mài cần đeo kính bảo hộ, tránh xa vật dễ cháy.
Dựa vào nguồn gốc và ký hiệu trên vật liệu
Nguồn gốc món đồ cũng cho gợi ý khá tốt về mác inox:
- Inox 201: đồ gia dụng giá rẻ, ống hộp trang trí, lan can, cửa cổng, bàn ghế.
- Inox 304: thiết bị bếp công nghiệp, bồn nước, chậu rửa, đường ống ngành thực phẩm, đồ uống.
- Inox 316: thiết bị tiếp xúc hóa chất, nước biển, thiết bị y tế, dược phẩm.
- Inox 430: đáy nồi dùng cho bếp từ, một số vỏ thiết bị gia dụng, chi tiết trang trí.
Nhiều ống, tấm inox còn in ký hiệu mác thép như SUS304, 201, 316L; hồ sơ vật tư lúc mua hàng cũng là căn cứ tốt. Tuy vậy, hàng trôi nổi đôi khi ghi không đúng thực tế, nên vẫn cần kiểm tra lại.
Mẹo phân loại inox phế liệu để bán được giá
- Tách riêng từng mác: chỉ cần lẫn một phần 201 vào lô 304, người mua có thể tính cả lô theo giá thấp hơn.
- Loại bỏ vật liệu đi kèm: bu lông, bản lề, khung sắt, tay nắm nhựa, gioăng cao su, bông cách nhiệt.
- Tách hàng khối và hàng vụn: tấm, ống, thanh để riêng với ba dớ, mạt inox; mạt cần để ráo dầu, không lẫn mạt sắt.
- Giữ nguyên ký hiệu: đừng mài sạch hay cắt mất phần có in mác thép trước khi người mua kiểm tra.
Nếu quý khách có inox phế liệu từ nhà xưởng, công trình mà chưa chắc là loại nào, hãy chụp vài tấm ảnh gửi Zalo cho anh Đức theo số 0989 358 863. Phế Liệu Đức Phát sẽ báo giá sơ bộ, khi cần sẽ khảo sát tận nơi và cân công khai trước mặt quý khách. Xem thêm dịch vụ thu mua phế liệu inox hoặc trang liên hệ.
Quý khách cần bán phế liệu?
Gọi hoặc nhắn Zalo 0989 358 863 (Mr Đức) để được báo giá nhanh và hẹn lịch thu mua tận nơi.



